หมวกสีขาว หมายถึงข้อมูลข่าวสาร
หมวกสีแดงหมายถึงอารมณ์ความรู้สึก
หมวก
สีดำหมายถึงการตั้งคำถามหรือตั้งข้อสงสัย
หมวกสีเหลือง คือการมองใน
แง่ดีเต็มไปด้วยความหวัง
หมวกสีเขียวหมายถึงการ คิดอย่างสร้างสรรค์ 
หมวกสีฟ้า
หมายถึงการสามารถควบคุมความคิดทั้งหมด

 

วันก่อนฟังรายการวิทยุชุมชนแห่งหนึ่ง มีการพูดถึง "วิธีคิดแบบหมวก 6 ใบ"
หากจะพูดให้เข้าใจง่ายๆก็คือการกำหนดรูปแบบของความคิดพิจารณาสิ่งๆเดียวกัน ในหลายๆมุมมองนั่นเองครับ

ผมเห็นว่าน่าสนใจดีเลยจะย่อยให้สั้นๆ แล้วลองอ่านกันดูนะครับ

การคิดแบบ Six Thinking Hats หรือ การคิดแบบหมวก 6 ใบ นั้น คิดขึ้นโดย
ดร.เอ็ดเวิร์ด เดอ โบ โน เป็นปรมาจารย์ทางด้านการคิดชาวอังกฤษ

 เขาเห็นว่า คนส่วนใหญ่นั้น มักจะเอาข้อเท็จจริง อารมณ์ หรือเหตุผลส่วนตัว มาปะปนกันในการถกเถียงเพื่อหวังเป็นผู้ชนะ
ซึ่งวิธีการคิด การหาเหตุผลดังกล่าวข้างต้นเป็นวิธีที่ผิดและเสียเวลา ดังนั้นในช่วงต้นศตวรรษที่ 1970 เขาจึงเสนอวิธีคิดแบบ การคิดแบบหมวก 6 ใบขึ้น โดยแยกกรอบความคิดออกเป็นด้านๆ อย่างชัดเจน จากนั้นจึงวิเคราะห์หา เหตุผลภายในกรอบความคิดนั้นๆ อันจะช่วยพิจารณาสิ่งต่างๆ ได้ครอบคลุม และมีคุณภาพมากขึ้น แทนที่จะคิดทุกด้านในเวลาเดียวกัน ซึ่งมักก่อให้เกิดความสับสน

 เรามาลองดุกันว่า หมวกทั้ง 6 ใบ มีวิธีใช้ยังไงกันบ้างนะครับ

 โดยผมจะจำลองสถานการณ์ในห้องเรียนแห่งหนึ่ง มีอาจารย์กำลังสอนอยุ่ โดยมีนักเรียนยิงมุขแข่งขึ้นมา ในชั้นระหว่างการเรียนการสอน

หมวกสีขาว - หมวกสีขาวนี้จะให้เราคิดถึงข้อมูลเท่านั้น  เป็นข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น ล้วนๆ

หาก คิดโดยใช้หมวกสีขาวก้จะเข้าใจเพียงแค่  อาจารย์สอนหนังสือในห้องและมีนักเรียนคุยกันเท่านั้น

หมวกสีแดง - หมวกสีแดงนั้นตรงกันข้ามกับสีขาว คือไม่สนใจ ข้อมูล แต่จะเน้นด้านอารมณ์และความรู้สึกเท่านั้น

เมื่อใช้หมวกสีแดงในการมองสถาณการณ์ข้างต้น เราจะมองได้ว่า อาจาร์ยโมโห เพราะรู้สึกว่าเด็กกำลังคุกคามและไม่ให้เกียรติในการสอน นักเรียนก็หงุดหงิดเพราะเพื่อนคุยแข่ง เรียนไม่รู้เรื่อง เพราะพื่อนคุยแข่งกับอาจารย์

หมวกสีดำ - หมวกดำจะเน้น คิดโดยโจมตีจุดอ่อน หรือข้อเสีย ในเรื่องนั้น ผู้คิดตั้งข้อสงสัยกับสิ่งที่เกิดขึ้น ประโยชน์ของหมวกดำจะทำให้เราเข้าใจจุดอ่อนของสิ่งๆนั้น(หรือตนเอง) เพื่อ มองเห้นปัญหาได้

 ในชั้นเรียนที่มีเด็กคุยแข่งกับอาจาร์ยนั้น เมื่อมองผ่านหมวกสีดำ เราจะเห็นว่า ชั้นเรียนนนั้นเราไม่ได้อะไรเลย เสียเวลา
อาจาร์ย์ก้ไม่ได้สอน เด็กก็ไม่ได้ความรู้ อาจารย์ขาดความน่าเชื่อถือ หรือเด็กไม่มีความตั้งใจที่จะเรียน

หมวกสีเหลือง - จะมองไปในด้านดีของสิ่งที่เราจะคิด พยายามหาสิ่งดีๆในสิ่งที่เกิดขึ้น ถึงจะต้องขุดกันก็เถอะ

หากเรามองแบบหมวกสีเหลือง การที่เด็กคุยกันก้เหมือนกับการแบ่งโอกาสในการพูดอย่างเสมอภาค เด้กก็มีสิทธิจะคุยได้ด้วย  หรือไม่ก้ เด็กคุยกันก้แสดงว่ามีเรื่องที่น่าจะสนุกสนาน บรรยากาสในห้องก็ไม่ตรึงเครียด นักเรียนที่คุยน่าจะเป็นคนมีอัธยาศัยดี

หมวกสีเขียว - คือความคิดที่สร้างสรรค์ นำมาซึ่งทางเลือกใหม่และวิธีแก้ปัญหาใหม่ เราต้องไม่ตัดสิน แต่ต้องตั้งข้อเสนอแนะความคิด ไอเดีย หรือมุมมองใหม่ๆขึ้นมา

ในเหตุการณ์ที่นักเรียนคุยกัน ครูอาจจะมองเห็นจุดอ่อนของตัวเอง แล้วกลับไปตีโจทย์ว่าทำไมเด็กไม่ตั้งใจเรียนแล้วหาวิธีการสอนใหม่ๆ    หรือ  อาจารย์อาจจะถือโอกาสพุดคุยกับเด้กบ้าง ถือโอกาสสร้างสัมพันธ์ให้เกิดขึ้น 

หมวกสีฟ้า -  เป็นหมวกคิดของการวางแผน การจัดลำดับขั้นตอน หมวกสีฟ้าจะเป็นเหมือนประธานของที่ประชุมเป็นผู้บอกว่า เมื่อไรควรสวม หมวกสีใดหรือเปลี่ยนสวมหมวกสีใด

การคิดแบบหมวกสีฟ้าอาจครอบคลุม ประเด็นต่างๆ อาทิ ถึงตอนนี้เรากำลังคิดแบบใดอยู่ และคืบหน้าไปถึงไหนแล้ว อะไรคือข้อสรุปที่ได้จากการทบทวนหลายรูปแบบ (หลายหมวกความคิด) และมีข้อน่าสังเกตหรือข้อท้วงติงใดบ้าง (เช่น กำลังหลงประเด็นอยู่หรือไม่ หรือใช้ความคิดแบบหมวกสีแดง มากไปหรือไม่)

ถ้ายังมึนๆแต่สนใจลองเข้าไปอ่านที่นี่ครับ

http://ccsmail.sut.ac.th/e-ru/student/sendfile/file325.doc

http://library.uru.ac.th/webdb/images/thedu16.htm

หรืออยากฟังก็ที่นี่ครับ (เริ่มที่เวลา 01:00:00)

http://www.managerradio.com/radio/DetailRadio.asp?program_no=1004&mmsID=1004/1004-1306.wma+&program_ID=13450 

สุดท้ายสิ่งที่ผมหวังจากเอนทรีนี้คือ อยากให้ผู้อ่านหลังจากรับ ข้อเท็จจริงในเรื่องต่างๆแล้ว
ลองมองสิ่งนั้นในหลายๆมุมมอง ยิ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับตัวเราเองแล้ว การมองด้วยหมวกหลายๆ ใบ
จะทำให้อคติต่อสิ่งต่างๆ ลดลง และมองสิ่งๆนั้น
ตามความเป้นจริงได้มากขึ้นนะครับ

Comment

Comment:

Tweet

question question

#48 By กนกวรรณ (103.7.57.18|180.180.55.226) on 2012-06-25 21:15

ขอบคุณมากค่ะ

#47 By newsuwanit (58.9.73.128) on 2011-04-24 09:58

question sad smile confused smile big smile